โลก AI กำลังแบ่งขั้ว ธุรกิจไทยจะเลือกเทคโนโลยีฝั่งไหนดี

ถ้า AI กลายเป็นสนามแข่งขันระหว่างสหรัฐฯ กับจีนเต็มรูปแบบ ธุรกิจออนไลน์ทั่วโลกอาจไม่ได้เลือกเครื่องมือจากความเก่งหรือราคาเพียงอย่างเดียว แต่ต้องดูด้วยว่าเทคโนโลยีนั้นอยู่ในเครือข่ายของใคร และอนาคตจะยังเข้าถึงได้หรือไม่

โลกกำลังมี AI สองขั้ว

สหรัฐฯ กำลังผลักดัน Pax Silica ซึ่งเน้นความร่วมมือด้านชิป เทคโนโลยีขั้นสูง และห่วงโซ่อุปทาน AI กับประเทศที่ไว้ใจได้ ส่วนจีนกำลังสร้าง World AI Cooperation Organization โดยชูจุดเด่นเรื่องความเปิดกว้าง โมเดล Open Source และการช่วยประเทศกำลังพัฒนาสร้างระบบ AI ของตัวเอง

ความแตกต่างนี้ทำให้หลายประเทศอยู่ในสถานการณ์ลำบาก ฝั่งสหรัฐฯ มีชิปและเทคโนโลยี AI ระดับแนวหน้ามากกว่า ขณะที่จีนเสนอระบบที่เข้าถึงง่ายกว่าและอาจมีต้นทุนต่ำกว่า แต่การเข้าร่วมกับฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งอาจกระทบความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจและการเมืองกับอีกฝ่าย

ประเทศที่พยายามไม่เลือกข้าง

คาซัคสถานเป็นตัวอย่างชัดเจนของประเทศที่พยายามเชื่อมทั้งสองฝั่ง หลังรัฐมนตรีด้าน AI เดินทางไปสหรัฐฯ เพื่อร่วมงานด้านห่วงโซ่อุปทาน AI ไม่นานก็ไปเซี่ยงไฮ้เพื่อเข้าร่วมโครงการของจีน

ประเทศนี้มีแร่สำคัญต่อการพัฒนาเทคโนโลยี มีไฟฟ้าราคาถูกสำหรับ Data Center และกำลังได้รับเงินลงทุนจากทั้งสองฝ่าย รัฐบาลยังลงนามข้อตกลงกับ Nvidia มูลค่าสูงสุด 10,000 ล้านดอลลาร์เพื่อสร้าง “Data Center Valley” ขณะที่การลงทุนโดยตรงจากจีนในคาซัคสถานแตะระดับสูงสุดเป็นประวัติการณ์ที่ 2,800 ล้านดอลลาร์ในปี 2025

อินโดนีเซียก็ต้องการใช้ประโยชน์จากทั้งสองระบบเช่นกัน เพราะมีทรัพยากรอย่างนิกเกิลและทองแดง ส่วนสิงคโปร์รับการลงทุนจากบริษัท AI ของสหรัฐฯ และยังพิจารณาเข้าร่วมองค์กร AI ของจีน ด้านซาอุดีอาระเบียใช้ทั้งแพลตฟอร์มที่สร้างบน Open Model ของจีนและชิปประมวลผลขั้นสูงจาก Nvidia

ความเสี่ยงไม่ได้อยู่แค่เรื่องเทคโนโลยี

สหรัฐฯ ส่งสัญญาณว่าการเข้าร่วม Pax Silica ต้องมาพร้อมความไว้วางใจ และอาจไม่ยอมรับประเทศที่สนับสนุนแนวทาง AI ซึ่งแข่งขันกับวิสัยทัศน์ของตน ขณะที่จีนกล่าวหาว่าสหรัฐฯ พยายามผูกขาด AI และจำกัดการเข้าถึงชิปกับเครื่องจักรผลิตชิปขั้นสูง

ประเทศอย่างสหราชอาณาจักรและเยอรมนี ซึ่งยังไม่มี Frontier AI Model ที่พัฒนาเอง อาจต้องพึ่งพานโยบายจากวอชิงตันและปักกิ่งเพื่อเข้าถึง Data Center และชิป ขณะเดียวกัน จีนกำลังลดช่องว่างด้านชิปและความสามารถของ AI แม้ยังตามหลังสหรัฐฯ ในเทคโนโลยีระดับสูงที่สุด

ข้อมูลจาก AidData ระบุว่า จีนให้เงินสนับสนุนหรือเงินกู้แก่โครงการที่ใช้หรือช่วยพัฒนา AI ในประเทศรายได้ต่ำและปานกลางอย่างน้อย 77 ประเทศ แนวทางนี้ช่วยให้จีนสร้างอิทธิพล และทำให้หลายประเทศมองจีนในด้าน AI และการกำกับดูแลเทคโนโลยีดีขึ้น

เรื่องนี้เกี่ยวกับคุณยังไง

สำหรับคนทำ E-commerce, Digital Product หรือธุรกิจที่ขายให้ลูกค้าต่างประเทศ ความขัดแย้งนี้อาจส่งผลต่อเครื่องมือที่คุณใช้ ต้นทุนการประมวลผล ความเร็วของบริการ และข้อจำกัดด้านข้อมูลในอนาคต แม้วันนี้คุณจะเลือก AI จากความสะดวก แต่วันหนึ่งการเข้าถึงบางโมเดลอาจขึ้นกับนโยบายของประเทศต้นทาง

• อย่าพึ่งพา AI รายเดียว เตรียมทางเลือกจากหลายค่ายและหลายระบบไว้ล่วงหน้า
• ตรวจสอบว่าเครื่องมือเก็บข้อมูลไว้ที่ใด และมีข้อจำกัดด้านการใช้งานในประเทศของคุณหรือไม่
• เปรียบเทียบต้นทุนทั้งค่า Subscription, API และค่าใช้จ่ายจากการย้ายระบบ
• เก็บ Prompt, Workflow และข้อมูลสำคัญในรูปแบบที่ย้ายไปใช้กับเครื่องมืออื่นได้
• ติดตามข่าวเรื่องชิป กฎการส่งออก และข้อกำหนดข้อมูล เพราะอาจกระทบผู้ให้บริการ AI โดยตรง

บทเรียนสำคัญคือ ประเทศต่าง ๆ กำลังมองหา AI Sovereignty หรือความสามารถในการควบคุมระบบ AI ของตัวเองมากขึ้น สำหรับธุรกิจขนาดเล็ก คุณอาจสร้างโมเดลเองไม่ได้ แต่ลดความเสี่ยงได้ด้วยการกระจายเครื่องมือและทำให้ Workflow ยืดหยุ่นพอจะเปลี่ยนแพลตฟอร์มได้